โขมดยา

         โขมดยา (อ่านว่า ขะ -โหฺมด-ยา) หรือบางทีเรียกว่า ขมวดยา (อ่านว่า ขะ -หฺมวด-ยา) เป็นชื่อเรือขุดชนิดเรือมาด ลำยาว ทางด้านหัวและท้ายเสริมเป็นโขนเชิดขึ้นไป เรียกส่วนที่เสริมขึ้นไปนี้ว่า โขมด และเพื่อตกแต่งให้งดงามขึ้น นิยมเขียนลวดลายด้วยสีเข้าน้ำยาแบบโบราณ จึงเรียกชื่อขยายความเป็น โขมดยา

         คำว่า โขมด น่าจะมาจากคำว่า โขด. โขด แปลว่า สูงขึ้นไปเป็นเนิน เป็นจอม เช่น โขดหิน โขดเขา. คำว่า โขด แผลงตามแบบเขมรเป็น โขมด มีความหมายอย่างเดียวกันคือหมายถึงส่วนที่สูงขึ้นไป

         เรือโขมดยาใช้เป็นเรือรักษาความปลอดภัยแก่เรือพระที่นั่งในขบวนเรือพยุหยาตราทางชลมารค ดังคำบรรยายตอนหนึ่งในลิลิตพยุหยาตราเพชรพวงว่า

                           “เรือกันกันรอบริ้ว           เรียงราย

                  โขนโขมดยาพาย                   ถี่ถ้อง”

         คำว่า โขมด เขียนรูปสระโอไว้ข้างหน้า ข ไข่ และใช้ ด เด็กสะกด ออกเสียงว่า [ขะ-โหฺมด]

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.