โลกบาล

         โลกบาล (อ่านว่า โลก-กะ-บาน) หมายถึง ผู้ดูแลรักษาโลก ตามคติพระพุทธศาสนา โลกบาลมี ๔ องค์ รักษาทิศใหญ่ ๔ ทิศ คือทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ทิศเหนือ และทิศใต้ เรียกว่า ท้าวจตุโลกบาล หรือ ท้าวจาตุมหาราช อยู่ที่สวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกาภูมิ โลกบาลทั้งสี่มีดังนี้

         ๑. ท้าวกุเวร (อ่านว่า กุ-เวน) ดูแลโลกด้านทิศอุดร คือ ทิศเหนือ
         ๒. ท้าวธตรฐ (อ่านว่า ทะ-ตะ-รด) ดูแลโลกด้านทิศบูรพา คือ ทิศตะวันออก
         ๓. ท้าววิรุฬหก (อ่านว่า วิ-รุน-หก) ดูแลโลกด้านทิศทักษิณ คือ ทิศใต้
         ๔. ท้าววิรูปักษ์ ดูแลโลกด้านทิศประจิม คือ ทิศตะวันตก

         โลกบาลทั้งสี่มีบทบาทอยู่ในวรรณคดี เช่น ในเรื่องรามเกียรติ์ เรื่องศกุนตลา เรื่องพระนล

         เรื่องท้าวจตุโลกบาลนี้กล่าวกันว่าปรับเปลี่ยนมาจากผู้ดูแลรักษาโลกตามทิศต่าง ๆ ตามคติศาสนาพราหมณ์

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.