ใหล

          คำว่า ใหล ที่ใช้ไม้ม้วนเป็นคำหนึ่งใน ๒๐ คำที่โบราณาจารย์กำหนดไว้ ดังปรากฏในจินดามณีแบบเรียนฉบับแรกของไทยมีกาพย์แสดงคำที่ต้องใช้ไม้ม้วน ดังนี้

          ใฝ่ใจแลให้ทาน             ทังนอกในแลใหม่ใส
          ใครใคร่แลยองใย          อันใดใช้แลใหลหลง
          ใส่กลสใพ้ใบ้                  ทังใต้เหนือแลใหญ่ยง
          (ไส่-กน-สะ-ไพ้-ไบ้)
          ใกล้ใบแลใช่จง               ญี่สิบม้วนคือวาจา

          คำว่า ใหล นอกจากจะใช้กับคำว่า หลง ยังใช้กับคำว่า หลับ ก็ได้ ดังพระเพื่อนพระแพงในเรื่องลิลิตพระลอกล่าวกับพี่เลี้ยงว่า

          สองเขือพี่หลับใหล           ลืมตื่น ฤๅพี่
          สองพี่คิดเองอ้า                 อย่าได้ถามเผือ

          คำว่า ใหล นี้ ศาสตราจารย์ ดร. คุณบรรจบ  พันธุเมธา กล่าวว่าอาจเทียบได้กับคำว่า เหลอ-อ (อ่านว่า เหฺลอ) ในภาษาไทอ่ายตอน ซึ่งหมายถึงละเมอและหลงลืม
          คำว่า ใหล ในภาษาไทยเราก็น่าจะมีความหมายทำนองเดียวกันนี้ คือหมายถึง ละเมอและหลง จึงใช้ซ้อนกับคำว่า หลับ และ หลง ได้ เป็น หลับใหล หลงใหล

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.