Thai language English Language
Untitled Document  ราชบัณฑิตยสถานขอเชิญชมรายการ "สายตรวจภาษา" ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕ ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา ๑๑.๔๕-๑๑.๔๗ น. เริ่มออกอากาศวันเสาร์ที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖   
ข้อมูลหน่วยงาน
ข่าวประชาสัมพันธ์
ข่าวการจัดซื้อจัดจ้าง
สรุปผลการสัมมนา ฯลฯ
ข้อมูลข่าวสารทางราชการ
คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)
E-Book
ติดต่อเรา  
สมุดเยี่ยม  
รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ  
การทับศัพท์
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ/เมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
รับข่าวสาร ยกเลิก
รับข่าวสาร ยกเลิก
 

 
  การใช้ ศ ษ ส โดย ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ
 

การใช้ ศ ษ ส

          คำที่ประกอบด้วยตัว ส ในภาษาไทย ทั้งที่เป็นตัวสะกดและตัวออกเสียงมีถึง ๓ ตัวด้วยกัน คือ ศ ษ ส บางทีก็ทำให้สับสนอยู่เหมือนกันว่าเมื่อใดจะใช้ ศ เมื่ดใดจะใช้ ษ และเมื่อใดจะใช้ ส ในเรื่องนี้มีเหลักเกณฑ์ พอประมวลได้ดังนี้

          ๑. การใช้ตัว ศ มีหลักเกณฑ์ ดังนี้

          ก. ถ้าเป็นคำขึ้นต้นคำ แสดงว่าคำนั้นเป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤต ยกเว้นคำว่า ศก (ผม) ศอ (คอ) ศอก ศึก เศิก และ เศร้า ซึ่งเป็นคำไทยและคำเขมร
          ข. ใช้เป็นตัวสะกดของคำที่มาจากภาษาสันสกฤตหรือภาษาเขมร เช่น บำราศ ปราศ พิศ (ดู) พิศวง พิศวาส เลิศ ฯลฯ
          ค. โบราณใช้ถอดคำภาษาอังกฤษที่เป็นตัว c และออกเสียงเป็น ส เช่นเดียวกับ s เพื่อให้เป็นที่สังเกตได้ว่ามิได้มาจาก s ดังนั้น icecream จึงถอดเป็น “ไอศกรีม” หรือ civilize ถอดเป็น “ศิวิไลซ์” เป็นต้น

          ๒. การใช้ตัว ษ มีหลักเกณฑ์ ดังนี้
          ก. ถ้าเป็นคำขึ้นต้นคำ แสดงว่าคำนั้นเป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤต เช่น ษมา (ความอดกลั้น, ความอดโทษ) ษัฏ ษัฑ ษัณ และ ษัษ (ษ ไม้หันอากาศ แล้วมี ฏ ฑ ณ หรือ ษ สะกด แปลว่า ๖ ทั้งหมด) ษัษฐี (ษ ไม้หันอากาศ ษ สะกด ฐ สระอี แปลว่า วันที่ ๖ หรือ วัน ๖ ค่ำ) โษฑศ (โส-ทะ-สะ) (แปลว่า ที่ ๑๖) และ โษฑศัน (โส-ทะ-สัน) (แปลว่า ๑๖)
          ข. ใช้เป็นตัวออกเสียงหรือตัวสะกดของคำที่มาจากภาษาสันสกฤตบางคำ เช่น พิษ พิเศษ โทษ ดุษณี ดุษฎี ฯลฯ
          ค. ใช้เป็นตัวสะกดของคำไทยบางคำ เช่น โจษ โจษจน โจษจัน โจษแจ จรรโจษ (ซึ่งแปลว่า พูดกันเซ็งแซ่, พูดถึง, เล่าลือกันอื้ออึง)
          ง. ใช้เป็นตัวสะกดของคำบางคำที่มาจากภาษาตระกูลยุโรป เช่น กระดาษ อังกฤษ

          ๓. การใช้ตัว ส มีหลักเกณฑ์ ดังนี้
          ก. คำไทยแทบทั้งหมดที่ออกเสียง “สอ” นอกจากที่กล่าวมาแล้วในเรื่องการใช้ตัว ศ และ ษ ให้ใช้ ส ทั้งสิ้น
          ข. คำบาลีทั้งหมดและคำสันสกฤตที่ออกเสียง “สอ” แต่มิได้อยู่ในหลักเกณฑ์ที่ต้องใช้ ศ และ ษ ดังกล่าวแล้ว ใช้ ส ทั้งสิ้น
          ค. คำที่ถอดมาจากภาษาตระกูลยุโรป จะเป็นตัว ç หรือ s  ก็ตาม ถ้าออกเสียง “สอ” ให้ถอดออกมาเป็นตัว ส นอกจากบางคำดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เช่น แสตมป์ (stamp) สเตต (state) สตู (stew) สตัฟฟ์ (stuff) ฯลฯ

ผู้เขียน : .จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๓๗๑.

 
ย้อนกลับ
  หน้าหลัก     |     พจนานุกรม    |     ศัพท์บัญญัติวิชาการ    |     อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย    |     คลังความรู้    |   สิ่งพิมพ์    |     กระดานสนทนา    |     ถาม-ตอบ  
ติดต่อ ราชบัณฑิตยสถาน
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐   โทรศัพท์ ๐ ๒๓๕๖ ๐๔๖๖-๗๐ อีเมล ripub@royin.go.th
Copy Rights © 2007 The Royal Institute, All Rights Reserved.Developed by TATSolution