Thai language English Language
Untitled Document  ราชบัณฑิตยสถานขอเชิญชมรายการ "สายตรวจภาษา" ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕ ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา ๑๑.๔๕-๑๑.๔๗ น. เริ่มออกอากาศวันเสาร์ที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖   
ข้อมูลหน่วยงาน
ข่าวประชาสัมพันธ์
ข่าวการจัดซื้อจัดจ้าง
สรุปผลการสัมมนา ฯลฯ
ข้อมูลข่าวสารทางราชการ
คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)
E-Book
ติดต่อเรา  
สมุดเยี่ยม  
รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ  
การทับศัพท์
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ/เมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
รับข่าวสาร ยกเลิก
รับข่าวสาร ยกเลิก
 

 
  อนุญาต-อนุญาติ โดย ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ
 

อนุญาต-อนุญาติ

          คำในภาษาบาลีที่เรานำมาใช้ในภาษาไทยและมักมีผู้เขียนผิดบ่อย ๆ คำหนึ่งก็คือ คำว่า “อนุญาต” ที่หมายความว่า ยินยอม หรือ ยกให้ คือที่ “ญาต” มักจะเขียนเป็น “ญาติ” อยู่บ่อย ๆ มีผู้ถามว่าทำไมจึงใช้ “ญาติ” ไม่ได้ และทำไมจึงต้องใช้ “ญาต” ด้วย

           ความจริงคำว่า “ญาต” กับ “ญาติ” ในภาษาบาลี ก็มาจากรากศัพท์หรือธาตุ (root) เดียวกัน คือ  ธาตุ ในอรรถว่า “รู้” ถ้าลง ปัจจัยในกริยากิตก์ เป็น “าต” ก็แปลว่า “รู้แล้ว” หรือ “อันเขารู้แล้ว” แต่ถ้าลง ติ ปัจจัย ในนามกิตต์ ก็เป็นคำนาม หมายถึง “คนในวงศ์วานที่ยังนับรู้กันได้ทางเชื้อสายฝ่ายพ่อหรือฝ่ายแม่” ทางบาลีหมายถึงญาติสายตรง คือนับจากตัวเราขึ้นไป ๓ ชั่วคน ก็ได้แก่พ่อแม่ ๑ ปู่ย่าตายาย ๑ และปู่ทวดย่าทวด ตาทวดยายทวด ๑ และ นับจากตัวเราลงไป ๓ ชั่วคน ได้แก่ ลูก ๑ หลานซึ่งเป็นลูกของลูก ๑ และเหลนซึ่งเป็นหลานของลูกสายตรง ๑ รวมทั้งตัวเราด้วยเป็น ๗ ชั่วโคตรพอดี ที่กฎหมายสมัยโบราณให้ลงโทษประหารชีวิต ๗ ชั่วโคตร ก็คือ ประหารชีวิตตัวเราพร้อมทั้ง พ่อแม่เรา ปู่ย่า ตายายเรา ปู่ทวดย่าทวดตาทวดยายทวดของเรา ซึ่งเป็นสายบน กับลูก หลาน และเหลน สายตรงของเรา ซึ่งเป็นสายล่าง

           คำที่ใช้เข้าคู่กับ “ญาติ” ซึ่งมักพบในกฎหมายเก่า ๆ ก็คือคำว่า “สาโลหิต” โดยท่านใช้ว่า “ญาติสาโลหิต” (ยา-ติ-สา-โล-หิด) หมายถึง ญาติร่วมสายเลือด ซึ่งเรามักพูดเป็นแบบไทยว่า “ญาติสายโลหิต” (ยาด-สาย-โล-หิต) ซึ่งก็มีความหมายอย่างเดียวกัน คู่กับ “วิสสาสิกญาติ” อันได้แก่บุคคลที่รู้จักคุ้นเคยกัน บางทีก็สนิทสนมยิ่งกว่าญาติร่วมสายโลหิตเสียอีกมีบาลีบทหนึ่งว่า “วิสฺสาสา ปรมา าติ” ท่านมักแปลกันว่า “ความคุ้นเคยเป็นญาติอย่างยิ่ง” แต่บางท่านก็บอกว่าต้องเป็น วิสฺสาสปรมา าติ” แปลว่า “ญาติมีความคุ้นเคยกันเป็นอย่างยิ่ง” หมายความว่า ญาติที่มีความคุ้นเคยนั้นเป็นญาติที่ดีที่สุด แต่ในความแรก หมายถึงใครก็ได้ที่มีความคุ้นเคยสนิทสนมกันเป็นพิเศษแล้วถือว่ายิ่งกว่าผู้เป็นญาติร่วมสายโลหิตแต่มิได้รู้จักมักคุ้นหรือสนิทสนมกันเสียอีก

          นอกจากนั้น ก็มีคำที่เรานำมาใช้เป็นกริยาที่ออกเสียงว่า “ยาด” เช่นกัน นั่นคือคำว่า “อนุญาต” ซึ่งแปลว่า “ยินยอม, ยอมให้, ตกลง” นั้น มักมีผู้เขียนผิดเป็น “อนุญาติ” อยู่เสมอ คำนี้มาจากคำบาลีว่า “อนุญฺญาต” เป็นคำกริยา เมื่อเรานำมาใช้ในภาษาไทย เราตัด ญ ซึ่งเป็นพยัญชนะสังโยคหรือตัวซ้อนที่เหมือนกันออกตัวหนึ่ง จึงเป็น “อนุญาต” ถ้าหากเขียนเป็น “อนุญาติ” ก็ต้องแปลว่า “ญาติผู้น้อย” ซึ่งตรงข้ามกับ “ญาติผู้ใหญ่”

           สาเหตุที่มีผู้เขียน “อนุญาต” เป็น “อนุญาติ” นั้น ก็คงถือเอาคำว่า “อนุมัติ, สมมุติ” ซึ่งลงท้ายด้วย “ติ” เป็นแนวเทียบนั่นเอง

           คำว่า “อนุญาต” ที่ถูกจึงต้องใช้ “ญาต” (ยา-ตะ) ไม่ใช่ “ญาติ” (ยา-ติ) ดังกล่าวแล้ว.

ผู้เขียน : .จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๒๐๖-๒๐๘.

 

 
ย้อนกลับ
  หน้าหลัก     |     พจนานุกรม    |     ศัพท์บัญญัติวิชาการ    |     อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย    |     คลังความรู้    |   สิ่งพิมพ์    |     กระดานสนทนา    |     ถาม-ตอบ  
ติดต่อ ราชบัณฑิตยสถาน
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐   โทรศัพท์ ๐ ๒๓๕๖ ๐๔๖๖-๗๐ อีเมล ripub@royin.go.th
Copy Rights © 2007 The Royal Institute, All Rights Reserved.Developed by TATSolution