Thai language English Language
Untitled Document  ราชบัณฑิตยสถานขอเชิญชมรายการ "สายตรวจภาษา" ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕ ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา ๑๑.๔๕-๑๑.๔๗ น. เริ่มออกอากาศวันเสาร์ที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖   
ข้อมูลหน่วยงาน
ข่าวประชาสัมพันธ์
ข่าวการจัดซื้อจัดจ้าง
สรุปผลการสัมมนา ฯลฯ
ข้อมูลข่าวสารทางราชการ
คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)
E-Book
ติดต่อเรา  
สมุดเยี่ยม  
รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ  
การทับศัพท์
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ/เมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
รับข่าวสาร ยกเลิก
รับข่าวสาร ยกเลิก
 

 
  ณัฐ โดย ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ
 

ณัฐ

          มีคำอยู่คำหนึ่ง ซึ่งมีรูปร่างคล้าย ๆ จะเป็นคำบาลีหรือสันสกฤต แต่ในพจนานุกรม ท่านมิได้เก็บไว้ นั่นคือคำว่า “ณัฐ” ซึ่งมักจะใช้เป็นชื่อคนเป็นส่วนใหญ่ โดยอาจจะชื่อ “ณัฐ” เฉย ๆ  หรือมิฉะนั้น ก็มีคำนามอื่น ๆ ต่อท้าย เช่น ณัฐวุฒิ ณัฐวิทย์ ณัฐพล และบางทีก็มีผู้เขียนเป็น “นัฐ” ก็มี ได้มีผู้ถามไปเสมอว่า คำว่า “ณัฐ” และ “นัฐ” มีความหมายเหมือนกันหรือต่างกันอย่างไร

          คำที่ออกเสียงว่า “นัด” อาจเขียนได้หลายรูป และมีความหมายแตกต่างกันออกไปตามรูปของมัน คือ

          “นัจ” หมายถึง การฟ้อนรำ มาจากคำบาลีว่า “นจฺจ”
          “นัฏ” หมายถึง ผู้ฟ้อนรำ มาจากคำบาลีและสันสกฤตว่า “นฏฺฏ”
          “นัฑ” แปลว่า ต้นอ้อ เป็นคำสันสกฤตว่า “นฑ” (นะ-ดะ) ตรงกับคำบาลีว่า “นฬ” (นะ-ละ)

          “นัด” คำนี้เป็นคำไทย เป็นได้ทั้งคำนามและคำกริยา พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้เก็บเป็น “นัด ๑, นัด ๒, นัด ๓” และได้ให้ความหมายไว้ดังนี้

          “นัด ๑ ก. ตกลงกันเพื่อการอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามแต่จะกำหนด   น. การกำหนดตกลงว่าจะพบปะกัน เป็นต้น  เช่น มีนัด ผิดนัด; ลักษณนามเรียกการกำหนดประชุมครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ขาดประชุม ๓ นัด.”
          “นัด ๒ ก. เป่าหรือสูดให้วัตถุที่เป็นผงอย่างยานัตถุ์เข้าในจมูก เช่น นัดยานัตถุ์.”
          “นัด ๓ ลักษณะนามเรียกกระสุนปืนทั้งที่ยังมิได้ยิงและที่ได้ยิงออกไปแล้ว เช่น กระสุน ๓ นัด ยิงสลุต ๒๑ นัด.”

          ส่วนคำว่า “ณัฐ” นั้น ในพจนานุกรมไม่ว่าเล่มใด ๆ มิได้เก็บไว้  ทั้งนี้เพราะเป็นคำที่เรามิได้ใช้กันโดยทั่ว ๆ ไป จะมีใช้ก็เพราะที่เป็นวิสามานยนามเท่านั้น

          เรื่องคำว่า “ณัฐ” หรือเขียนให้เต็มรูปว่า “ณัฏฐ์” นี้ เป็นคำที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยมาก  ถึงกับได้ทรงมีพระราชหัตถเลขาไปกราบทูลถามสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๘ (ร.ศ. ๑๒๔) แล้ว พร้อมกันนั้นก็ทรงส่งคำอธิบายที่มาแห่งณัฏฐศัพท์ ของหลวงประเสริฐอักษรนิติ (แพ ตาลลักษมณ เปรียญ) ไปถวายด้วย แล้วสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ทรงเรียบเรียงความเห็นถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพอสรุปได้ว่า

          คำว่า “ณัฏฐ์” หรือ “ณัฐ” นี้ แปลว่า “นักปราชญ์” ตัว ณ มาจากตัวท้ายของคำว่า “ญาณ” ซึ่งแปลว่า “ความรู้” ตัว ฐ มาจากคำว่า ฐา ธาตุ ในความว่า “ตั้งอยู่” เมื่อรวมกันแล้วก็แปลว่า “ผู้ตั้งอยู่ในญาณคือความรู้” อันได้แก่บัณฑิตหรือนักปราชญ์นั่นเอง และขั้นสูงสุด ก็หมายถึง “พระพุทธเจ้า” ดังบาลีว่า “ณฏฺ วุจฺจเต พุทฺโธ” แปลว่า “บุคคลผู้รู้  นักปราชญ์ เรียกว่า ณัฏฐ” ต่อมาท่านตัด ฏ ออก ในปัจจุบันจึงนิยมเขียนว่า “ณัฐ”

          ถ้าหากเขียนเป็น “นัฏฐ์” หรือ “นัฐ” ก็แปลว่า “ฉิบหายแล้ว.”

ผู้เขียน : .จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๒๕๘-๒๖๐.


 

 
ย้อนกลับ
  หน้าหลัก     |     พจนานุกรม    |     ศัพท์บัญญัติวิชาการ    |     อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย    |     คลังความรู้    |   สิ่งพิมพ์    |     กระดานสนทนา    |     ถาม-ตอบ  
ติดต่อ ราชบัณฑิตยสถาน
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐   โทรศัพท์ ๐ ๒๓๕๖ ๐๔๖๖-๗๐ อีเมล ripub@royin.go.th
Copy Rights © 2007 The Royal Institute, All Rights Reserved.Developed by TATSolution