Thai language English Language
Untitled Document  ราชบัณฑิตยสถานขอเชิญชมรายการ "สายตรวจภาษา" ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕ ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา ๑๑.๔๕-๑๑.๔๗ น. เริ่มออกอากาศวันเสาร์ที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖   
ข้อมูลหน่วยงาน
ข่าวประชาสัมพันธ์
ข่าวการจัดซื้อจัดจ้าง
สรุปผลการสัมมนา ฯลฯ
ข้อมูลข่าวสารทางราชการ
คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)
E-Book
ติดต่อเรา  
สมุดเยี่ยม  
รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ  
การทับศัพท์
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ/เมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
รับข่าวสาร ยกเลิก
รับข่าวสาร ยกเลิก
 

 
  เทคโนโลยีกับศิลปะการใช้ภาษาไทย โดย รศ. ดร.นิตยา กาญจนะวรรณ
 

เทคโนโลยีกับศิลปะการใช้ภาษาไทย

ในสมัยปัจจุบันนี้คงจะมีคนจำนวนไม่น้อยที่เคยได้รับจดหมายเวียน ทั้งประเภทโฆษณาเชิญชวนให้ซื้อสินค้าหรือบริการ และทั้งประเภทจดหมายแจ้งข่าวจากสมาคมหรือชมรมต่างๆ เคยสังเกตไหมว่า ข้อความที่อยู่ต่อจากคำว่า เรียน นั้นเป็นอย่างไร

ก่อนที่เราจะมีคอมพิวเตอร์ใช้ จดหมายเวียนประเภทนี้จะเว้นช่องว่างเอาไว้ให้เจ้าของจดหมายเติมเอง ซึ่งก็ทำให้ผู้รับรู้ทันทีว่า จดหมายฉบับนั้นเป็นเพียงข่าวสารรวมๆ ที่แจ้งไปยังผู้คนอีกหลายร้อยหลายพันคน เพื่อป้องกันมิให้จดหมายถูกโยนทิ้งลงถังขยะ อันเป็นที่มาของคำว่า "ไปรษณีย์ขยะ" หรือ "Junk Mail" ผู้เขียนก็อาจจะเขียนชื่อผู้รับด้วยลายมืองามๆ และเพิ่มถ้อยคำที่แสดงความเอาใจใส่ว่าต้องการเขียนถึงจริงๆ เช่น "อาจารย์นิตยาที่เคารพ" "ดร.นิตยา ที่นับถือ" ถ้าเป็นเพื่อนฝูงกันก็อาจจะขีดฆ่าคำว่า "เรียน" ออกไป แล้วเขียนว่า "นิตย์เพื่อนรัก" "นิตย์ที่รัก" "นิดที่รัก" หรือ "ไอ้นิตย์เอ๊ย"

ต่อมาเมื่อเราใช้คอมพิวเตอร์ช่วย โดยใช้โปรแกรมประเภท "mail-merge" หรือ "การผสานจ่าหน้าจดหมาย" ชีวิตก็สะดวกสบายขึ้น เพราะเพียงบันทึกชื่อและที่อยู่ของผู้ที่เราจะติดต่อด้วยลงในฐานข้อมูลให้ถูกต้อง โปรแกรมก็จะทำหน้าที่ดึงชื่อมาเรียงต่อไว้หลังคำว่า เรียน ทันที ตรงนี้แหละที่เป็นปัญหา

ข้อมูลที่เราเก็บไว้มีลักษณะอย่างไร ในสังคมไทยนั้นมี คำนำนาม อยู่หลายชุด เช่น ชุด "นาย/นาง/นางสาว" ชุด "ยศทหารและตำรวจ" ชุด "เชื้อพระวงศ์" ชุด "ตำแหน่งทางวิชาการ" ชุด "สมณศักดิ์" ชุด "บรรดาศักดิ์" ชุด "คุณวุฒิ" ฯลฯ ตัวอย่าง เช่น ถ้าเขียนว่า "พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร" ก็หมายความว่า ใช้คำนำนามเป็นยศตำรวจ ซึ่งเป็นยศที่โปรดเกล้าฯ พระราชทาน ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าต้องใช้ติดตัว หากจะเขียนว่า "พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร" ก็ใช้ได้ เพราะเป็นการระบุ "คุณวุฒิ" ลงไปด้วย ถึงแม้ว่าทางราชการจะมิได้กำหนดว่าให้ใช้ก็ตาม แต่ที่ไม่ควรทำอย่างยิ่งก็คือ การเขียนว่า "เรียน นายทักษิณ ชินวัตร" "เรียน คุณทักษิณ ชินวัตร" หรือ "เรียน ท่านทักษิณ ชินวัตร" ทั้งนี้เพราะ "พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร" มี "ยศพระราชทาน" ซึ่งใช้แทนคำว่า "นาย" เช่นเดียวกับที่ "คุณนิลวรรณ ปิ่นทอง" ไม่ใช้ "นางสาวนิลวรรณ ปิ่นทอง" คำว่า "คุณ" ที่ใช้กันโดยทั่วไปนั้นเป็นการใช้คำนำหน้าบุคคลในภาษาพูดเพื่อแสดงความยกย่อง เป็นคนละคำกับคำว่า "คุณ" ใน "คุณนิลวรรณ" ส่วนคำว่า "ท่าน" เป็นภาษาเฉพาะกลุ่ม ที่นิยมใช้กันในรัฐสภา

ปัญหาของผู้ใช้โปรแกรมประเภท "mail-merge" อยู่ที่ฐานข้อมูล ส่วนใหญ่มักจะใส่ชื่อโดยไม่มีคำนำนาม เพื่อสะดวกในการจัดลำดับคำตามตัวอักษร เมื่อถึงคราวจะดึงชื่อมาอยู่ต่อจากคำว่า เรียน ก็เพิ่มคำนำนามโดยอัตโนมัติเข้าไปอีกหนึ่งคำ ส่วนใหญ่ก็มักจะเลือกใส่คำว่า คุณ เพราะเห็นว่าเป็นคำยกย่องอย่างกลางๆ

ตรงนี้แหละที่เป็นปัญหา ถ้าเป็นจดหมายจากบริษัทหรือสมาคม ขนาด "คุณนิตยา กาญจนะวรรณ" ยังขว้างจดหมายลงถังขยะไปแล้ว คิดดูซิว่า "คุณทักษิณ ชินวัตร" กับ "คุณพจมาน ชินวัตร" จะทำอย่างไร

ความละเอียดอ่อนของภาษาอีกอย่างหนึ่งที่เทคโนโลยีช่วยไม่ได้ก็คือ ความไม่สัมพันธ์กันของคำนำนามของผู้ส่งและผู้รับจดหมาย ผู้ส่งจดหมายเวียนบางคนลงชื่อตนเองอย่างเต็มยศ เช่น "ศาสตราจารย์ ดร..." แต่ผู้รับจดหมายซึ่งมีสิทธิใช้คำนำนามประเภทเดียวกันกลับกลายเป็น "คุณ" หรือ "นาย/นาง/นางสาว" คิดดูก็แล้วกันว่า ผู้รับจดหมายจะรู้สึกอย่างไร

ผู้ทำจดหมายเวียนบางรายที่คำนึงถึงเรื่องคำนำนามถึงขนาดตัดสินใจเพิ่มฐานข้อมูลขึ้นอีก 1 เขต (field) ให้เป็นเรื่องคำนำนามโดยเฉพาะ ก็ยังต้องปวดหัวกับเรื่องการเลือกใช้ชุดคำนำนาม ผู้รับจดหมายบางคนพอใจใช้ชุด "นาย/นาง/นางสาว" บางคนพอใจชุด "ตำแหน่งทางวิชาการ" บางคนชอบให้ระบุคุณวุฒิด้วย

แค่นั้นยังไม่พอ คำนำนามนั้นอาจเปลี่ยนแปลงได้ คิดดูก็แล้วกันว่า "คุณหญิง" ที่เพิ่งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์มาใหม่ๆ จะเลือกซื้อของจากบริษัทไหน ถ้าจดหมายเวียนของบริษัทหนึ่งเขียนว่า "เรียน คุณ..." หรือ "เรียน นาง..." ในขณะที่อีกบริษัทหนึ่งเขียนว่า "เรียน คุณหญิง..."

นี่คือศิลปะการใช้ภาษาไทย ที่สามารถสร้างยอดขายได้ดีกว่าเทคโนโลยีเป็นไหนๆ ทีเดียว

ผู้เขียน รศ. ดร.นิตยา กาญจนะวรรณ ภาคีสมาชิก สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน

 
ย้อนกลับ
  หน้าหลัก     |     พจนานุกรม    |     ศัพท์บัญญัติวิชาการ    |     อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย    |     คลังความรู้    |   สิ่งพิมพ์    |     กระดานสนทนา    |     ถาม-ตอบ  
ติดต่อ ราชบัณฑิตยสถาน
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐   โทรศัพท์ ๐ ๒๓๕๖ ๐๔๖๖-๗๐ อีเมล ripub@royin.go.th
Copy Rights © 2007 The Royal Institute, All Rights Reserved.Developed by TATSolution