Thai language English Language
Untitled Document  ราชบัณฑิตยสถานขอเชิญชมรายการ "สายตรวจภาษา" ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕ ทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา ๑๑.๔๕-๑๑.๔๗ น. เริ่มออกอากาศวันเสาร์ที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖   
ข้อมูลหน่วยงาน
ข่าวประชาสัมพันธ์
ข่าวการจัดซื้อจัดจ้าง
สรุปผลการสัมมนา ฯลฯ
ข้อมูลข่าวสารทางราชการ
คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)
E-Book
ติดต่อเรา  
สมุดเยี่ยม  
รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ  
การทับศัพท์
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ/เมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
รับข่าวสาร ยกเลิก
ศูนย์กลางความรู้แห่งชาติ
 

 
   ศาสตราจารย์ (professor)
 

ศาสตราจารย์ (professor)

          ด้วยคณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสถาน ซึ่งมีศาสตราจารย์กิตติคุณสุมน อมรวิวัฒน์ ราชบัณฑิต ประเภทวิชาสังคมศาสตร์ สาขาวิชาศึกษาศาสตร์  เป็นประธานกรรมการ  ได้จัดทำชุดคำศาสตราจารย์ (professor) ขึ้น เพื่อเป็นการเผยแพร่ตำแหน่งทางวิชาการให้ผู้สนใจสามารถใช้ได้อย่างถูกต้อง และเป็นมาตรฐาน ดังต่อไปนี้

assistant professor   ผู้ช่วยศาสตราจารย์  :  ตำแหน่งทางวิชาการของบุคคลซึ่งทำหน้าที่สอนและวิจัยในสถาบันอุดมศึกษา เป็นตำแหน่งที่สูงกว่าอาจารย์ แต่ต่ำกว่ารองศาสตราจารย์ แต่งตั้งโดยสภาสถาบัน พิจารณาจากคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่งและผลงานทางวิชาการ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ใช้อักษรย่อว่า ผศ.

associate professor   รองศาสตราจารย์  :  ตำแหน่งทางวิชาการของบุคคลซึ่งทำหน้าที่สอนและวิจัยในสถาบันอุดมศึกษา เป็นตำแหน่งที่สูงกว่าผู้ช่วยศาสตราจารย์ แต่ต่ำกว่าศาสตราจารย์ แต่งตั้งโดยสภาสถาบัน พิจารณาจากคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่งและผลงานทางวิชาการ รองศาสตราจารย์ใช้อักษรย่อว่า รศ.

adjunct professor  ศาสตราจารย์วุฒิคุณ  :  ตำแหน่งของผู้ทรงคุณวุฒิทางวิชาการที่มีประสบการณ์และเชี่ยวชาญเฉพาะสาขา ซึ่งมหาวิทยาลัยแต่งตั้งจากบุคคลภายนอกที่ไม่ได้เป็นอาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัยให้ปฏิบัติการสอน วิจัย หรือเป็นที่ปรึกษางานวิจัยของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา  โดยทำงานไม่เต็มเวลา

          มหาวิทยาลัยบางแห่งในต่างประเทศอาจแต่งตั้งอาจารย์ประจำของภาควิชาหนึ่งที่ไปช่วยสอนบางเวลาในอีกภาควิชาหนึ่งในมหาวิทยาลัยเดียวกัน เป็นศาสตราจารย์วุฒิคุณก็ได้ เช่น รองศาสตราจารย์ทางฟิสิกส์และศาสตราจารย์วุฒิคุณทางเคมี  (Associate Professor of Physics and Adjunct Professor of Chemistry)

chair professor  ศาสตรเมธาจารย์, ศาสตราจารย์อาวุโส  : 
          ๑. ตำแหน่งทางวิชาการสูงสุดและเป็นนักวิชาการอาวุโสของมหาวิทยาลัยที่ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชา (departmental chair)
          ๒. ตำแหน่งเกียรติยศเพื่อเป็นการยกย่องศาสตราจารย์ที่ปฏิบัติหน้าที่ประจำในมหาวิทยาลัย เป็นผู้นำทางวิชาการในระดับนานาชาติและได้แสดงให้เห็นประจักษ์ว่าเป็นผู้นำในการยกมาตรฐานของมหาวิทยาลัยในด้านการสอน การวิจัย และการบริการทางการศึกษา เช่น ศาสตรเมธาจารย์ทางฟิสิกส์หรือศาสตราจารย์อาวุโสทางฟิสิกส์  (Chair Professor of Physics)

          คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลได้กำหนดตำแหน่ง "chair professor" และใช้ชื่อภาษาไทยว่า ศาสตราจารย์เกียรติยศ

clinical professor  ศาสตราจารย์คลินิก  :  ตำแหน่งทางวิชาการที่สภามหาวิทยาลัยแต่งตั้งบุคลากรฝ่ายเวชกรรมที่มีความรู้ ความชำนาญในด้านการสอน การวิจัย การค้นคว้าทดลอง และวิธีบำบัดรักษาในภาคเวชปฏิบัติ ซึ่งมีคุณค่าทางวิชาการ

          ตัวอย่าง กรณีมหาวิทยาลัยมหิดล คุณสมบัติบางประการของศาสตราจารย์คลินิก คือจะต้องมีอายุตั้งแต่ ๕๕ ปีขึ้นไป สอนและให้บริการทางวิชาการเป็นผลดีติดต่อกันมาแล้วไม่น้อยกว่า ๑๐ ปี มีคุณธรรมและประพฤติตามจรรยาบรรณของอาจารย์ มีภาระงานสอนและปฏิบัติการทางคลินิกตามข้อกำหนด มีผลการสอนระดับเชี่ยวชาญ มีเอกสารการสอนหรือสื่อการสอน อย่างน้อย ๑ หัวข้อในระดับดีมาก งานปฏิบัติการทางคลินิกที่ทำเป็นประจำในมหาวิทยาลัยเป็นผลดีมาก  ตำแหน่งศาสตราจารย์คลินิกใช้อักษรย่อว่า ศ. คลินิก

distinguished professor  ศาสตราจารย์พิศิษฐ์  :  ตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยแต่งตั้งเพื่อเป็นเกียรติยศแก่ศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยผู้มีความเชี่ยวชาญพิเศษ มีผลงานดีเด่น ประสบความสำเร็จในการค้นพบและการเรียนการสอน และเป็นผู้นำทางวิชาการของสาขาวิชานั้น ๆ ในระดับนานาชาติ เป็นตำแหน่งที่สูงกว่าศาสตราจารย์ปรกติ ซึ่งเทียบได้กับศาสตราจารย์มหาวิทยาลัย  (university professor)  ในระบบอเมริกัน

distinguished  scholar  ศาสตราภิชาน  :  ตำแหน่งที่ไม่ใช่การกำหนดตำแหน่งทางวิชาการของมหาวิทยาลัย แต่งตั้งเพื่อดึงดูดผู้ทรงคุณวุฒิยิ่งมาทำงานในมหาวิทยาลัย เป็นตำแหน่งที่ได้รับเงินสนับสนุนอย่างพอเพียงจากแหล่งทุนภายนอกมหาวิทยาลัย ผู้ได้รับการแต่งตั้งอาจเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ ศาสตราจารย์ หรือนักวิชาการที่ไม่เคยดำรงตำแหน่งทางวิชาการก็ได้ เป็นตำแหน่งที่กำหนดภารกิจชัดเจน มีระยะเวลาในการดำรงตำแหน่งและมีค่าตอบแทนของแต่ละตำแหน่งไม่เท่ากัน [มีความหมายเหมือนกับ named professor]

          กรณีของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งศาสตราภิชานมีสิทธิใช้คำว่า "ศาสตราภิชานเงินทุน…" แล้วตามด้วยชื่อเงินทุนศาสตราภิชานนั้น ๆ ตามประกาศแต่งตั้งของสภามหาวิทยาลัยต่อท้ายชื่อของตนตลอดระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่งศาสตราภิชาน ดังเช่นตามประกาศจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๓๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ ซึ่งแต่งตั้ง "ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.นงลักษณ์ วิรัชชัย เป็นศาสตราภิชานกองทุนคณะครุศาสตร์ นายวิระ มาวิจักขณ์ เป็นศาสตราภิชานเงินทุนบริษัทเม็กเท็กแมนูแฟคเจอริ่ง คอร์ปอเรชั่น (ประเทศไทย) จำกัด"

emeritus professor  ศาสตราจารย์กิตติคุณ, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ  :  ตำแหน่งที่แต่งตั้งจากอาจารย์ประจำ ผู้เคยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัย ซึ่งมีความรู้ ความสามารถและความชำนาญเป็นพิเศษและพ้นจากตำแหน่งไปโดยไม่มีความผิด สภามหาวิทยาลัยอาจแต่งตั้งให้เป็นศาสตราจารย์กิตติคุณหรือศาสตราจารย์เกียรติคุณในสาขาวิชาที่ศาสตราจารย์นั้นมีความเชี่ยวชาญเพื่อเป็นเกียรติยศได้  ศาสตราจารย์ผู้นี้อาจสอนในมหาวิทยาลัยต่อไปก็ได้  แต่ไม่ใช่ศาสตราจารย์ที่ต่ออายุราชการ  บางมหาวิทยาลัยจะปรากฏชื่อศาสตราจารย์กิตติคุณหรือศาสตราจารย์เกียรติคุณแยกจากศาสตราจารย์ธรรมดาในคู่มือการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา

          การเรียกชื่อศาสตราจารย์กิตติคุณหรือศาสตราจารย์เกียรติคุณนั้นขึ้นอยู่กับพระราชบัญญัติของแต่ละมหาวิทยาลัย เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เรียกว่า ศาสตราจารย์กิตติคุณ  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เรียกว่า ศาสตราจารย์เกียรติคุณ

          ตำแหน่งศาสตราจารย์กิตติคุณ หรือศาสตราจารย์เกียรติคุณ ตามพระราชบัญญัติสถาบันอุดมศึกษา หรือพระราชบัญญัติของแต่ละมหาวิทยาลัยใช้อักษรย่อว่า "ศ. กิตติคุณ" หรือ "ศ. (เกียรติคุณ)" ส่วนระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการใช้ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านาม พ.ศ. ๒๕๓๖ ใช้อักษรย่อว่า "ศ." [มีความหมายเหมือนกับ  professor emeritus]

honorary professor  ศาสตราจารย์กิตติมศักดิ์  :  ตำแหน่งเกียรติยศที่ไม่ใช่ตำแหน่งทางวิชาการ ซึ่งมหาวิทยาลัยมอบให้แก่บุคคลผู้มีความเชี่ยวชาญและทำประโยชน์อย่างยิ่งต่อมหาวิทยาลัยและชุมชน

instructor  อาจารย์, ผู้สอน  :  ๑. ตำแหน่งทางวิชาการของผู้สอนในระดับอุดมศึกษา
                                                        ๒. ผู้ทำหน้าที่สอนหรือฝึกอบรมทักษะทางช่างฝีมือ (craft and psychomotor skill)  หรือกีฬา

named professor  ศาสตราภิชาน  :  ดู distinguished  scholar

professor  ศาสตราจารย์  :  ตำแหน่งทางวิชาการสูงสุดในมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา ในประเทศไทยตำแหน่งทางวิชาการตามกฎหมายสำหรับอาจารย์ประจำในมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชน คือ อาจารย์ (instructor) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (assistant professor) รองศาสตราจารย์  (associate professor) และศาสตราจารย์ เป็นการกำหนดตำแหน่งที่เหมือนกับในระบบอเมริกัน

           ในระบบอังกฤษโดยมากกำหนดตำแหน่งเป็น "lecturer"  เทียบเท่าผู้ช่วยศาสตราจารย์ "senior lecturer" และ "reader"  เทียบเท่ารองศาสตราจารย์ และ "professor"  คือศาสตราจารย์  โดยที่ตำแหน่งศาสตราจารย์เป็นตำแหน่งสำหรับอาจารย์ที่มีอาวุโสทางวิชาการสูงสุดและเป็นหัวหน้าภาควิชา  (departmental chair) ในบางประเทศเรียกอาจารย์ผู้สอนในมหาวิทยาลัยในเชิงยกย่องและสุภาพว่า professor

          ในประเทศไทย มหาวิทยาลัยทั้งของรัฐและเอกชนนั้น ตำแหน่งทางวิชาการที่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งโดยคำแนะนำของสภามหาวิทยาลัย และเสนอคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.) ให้ความเห็นเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการเพื่อนำเสนอนายกรัฐมนตรีนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง คือ ตำแหน่งศาสตราจารย์และศาสตราจารย์พิเศษ

          การแต่งตั้งอาจารย์ประจำให้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์มีเกณฑ์ดังนี้ (๑) มีคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่ง  (๒) มีผลการสอนและมีความเชี่ยวชาญในการสอน  (๓) ผลงานทางวิชาการมีคุณภาพในระดับดีมากหรือดีเด่น  (๔) มีจริยธรรมและจรรยาบรรณทางวิชาการ

          ศาสตราจารย์พิเศษนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งตามคำแนะนำของสภามหาวิทยาลัยจากผู้ซึ่งไม่ได้เป็นคณาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัย อาจเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ทางวิชาการสูง และเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัยมานานหรือผู้เคยดำรงตำแหน่งรองศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยที่เกษียณอายุราชการและเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัย คุณสมบัติของศาสตราจารย์พิเศษเป็นไปตามข้อบังคับของสภามหาวิทยาลัย

          ตำแหน่งศาสตราจารย์พิเศษตามพระราชบัญญัติสถาบันอุดมศึกษา หรือพระราชบัญญัติของแต่ละมหาวิทยาลัย ใช้อักษรย่อว่า "ศ. (พิเศษ)"  ส่วนระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการใช้ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านาม พ.ศ. ๒๕๓๖ ใช้อักษรย่อว่า "ศ."

professor emerita  ศาสตราจารย์กิตติคุณ, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ  :  ตำแหน่งศาสตราจารย์กิตติคุณหรือศาสตราจารย์เกียรติคุณที่เป็นสตรี ซึ่งมีใช้ในบางประเทศ แต่ในประเทศไทยไม่นิยมใช้เรียก [ดู emeritus professor ประกอบ]

professor emeritus  ศาสตราจารย์เกียรติคุณ, ศาสตราจารย์กิตติคุณ  :  ดู  emeritus professor

university professor  ศาสตราจารย์มหาวิทยาลัย  :  ตำแหน่งศาสตราจารย์ที่เฉพาะมหาวิทยาลัยใดมหาวิทยาลัยหนึ่ง แต่งตั้งจากอาจารย์ประจำที่เป็นศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยผู้มีความเชี่ยวชาญพิเศษ ประสบความสำเร็จในสาขาวิชา และเป็นผู้นำทางวิชาการในระดับนานาชาติ เช่น มหาวิทยาลัยดุ๊ก (Duke university) เรียกตำแหน่งว่า  "James B. Duke Professor" หรือ สถาบันเทคโนโลยีแห่งแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology) เรียกตำแหน่งว่า "Institute Professor" ตำแหน่งนี้เทียบได้กับศาสตราจารย์พิศิษฐ์  (distinguished professor)

research professor  กิตติเมธี  :  ศาสตราจารย์ที่มีความเชี่ยวชาญยิ่งในศาสตร์สาขาเฉพาะตนซึ่งมหาวิทยาลัยเชิญมาทำงานวิจัยและพัฒนาบุคลากรในศาสตร์สาขานั้น เป็นตำแหน่งที่กำหนดระยะเวลาและค่าตอบแทนส่วนใหญ่ หรือทั้งหมดมาจากกองทุนมหาวิทยาลัย ในประเทศไทยเป็นตำแหน่งที่มหาวิทยาลัยแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกมาปฏิบัติงานวิจัยและบริการวิชาการที่นอกเหนือและสูงกว่างานของศาสตราจารย์ประจำ เช่น กิตติเมธีของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

visiting professor  ศาสตราจารย์อาคันตุกะ, ศาสตราจารย์รับเชิญ  :  ตำแหน่งของผู้ทรงคุณวุฒิทางวิชาการที่มหาวิทยาลัยแต่งตั้งจากอาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัยอื่นหรือผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกมหาวิทยาลัยให้สอนหรือวิจัยในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น ๑ ปี หรือ ๒ ปี อาจารย์ที่ได้รับเชิญนั้นอาจดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์อยู่ก่อนแล้วหรือไม่ก็ได้

          บางมหาวิทยาลัยกำหนดให้มีตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์อาคันตุกะ (visiting assistant professor)  รองศาสตราจารย์อาคันตุกะ  (visiting associate professor) หรือศาสตราจารย์อาคันตุกะ

           บุคคลที่เป็นอาจารย์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หรือรองศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยหนึ่งอาจได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์อาคันตุกะของอีกมหาวิทยาลัยหนึ่งก็ได้

 
   
  เบอร์ติดต่อ :
  Email :
   


ย้อนกลับ
 
  หน้าหลัก     |     พจนานุกรม    |     ศัพท์บัญญัติวิชาการ    |     อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย    |     คลังความรู้    |   สิ่งพิมพ์    |     กระดานสนทนา    |     ถาม-ตอบ  
ติดต่อ ราชบัณฑิตยสถาน
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐   โทรศัพท์ ๐ ๒๓๕๖ ๐๔๖๖-๗๐ อีเมล ripub@royin.go.th
Copy Rights © 2007 The Royal Institute, All Rights Reserved.Developed by TATSolution